بازی پلتفرم‌های طلا با سرمایه مردم در شرایط نوسان بازار!

نرخ رسمی طلا در بازار ایران همواره بر اساس قیمت‌های اعلامی از سوی اتحادیه طلا و جواهر تهران تعیین می‌شود و این مرجع، سال‌هاست که به‌عنوان معتبرترین منبع قیمت‌گذاری طلا در کشور شناخته می‌شود.

با آغاز هفته اول اردیبهشت و از روز چهارشنبه گذشته، قیمت طلا روندی صعودی به خود گرفت. همزمان با افزایش نرخ ارز در بازار آزاد، بهای طلا نیز جهش محسوسی را تجربه کرد و هر گرم طلای ۱۸ عیار بیش از سه میلیون تومان افزایش یافت.

در این میان، برخی از پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا به‌صورت ۲۴ ساعته اقدام به اعلام قیمت می‌کنند؛ اما نکته چالش‌برانگیز اینجاست که در برخی ساعات، نرخ‌های اعلامی این سکوها با قیمت رسمی اتحادیه متفاوت بوده و نوعی بازارسازی از سوی برخی فعالان مشاهده می‌شود.

در حالی‌ که قیمت طلا در بازار داخلی از دو شاخص اصلی: اونس جهانی و نرخ ارز آزاد تبعیت می‌کند و بازار ارز معمولاً از حوالی ظهر فعالیت خود را آغاز می‌کند، این پرسش مطرح است که پلتفرم‌ها چگونه پیش از شروع فعالیت بازار، اقدام به «کشف قیمت» می‌کنند؟

این اختلاف قیمت‌ها عمدتاً در زمان‌هایی رخ می‌دهد که بازار در وضعیت نوسان شدید افزایشی یا کاهشی قرار دارد. به‌ویژه زمانی‌ که هنوز بازار ارز آغاز به کار نکرده و هیچ کشف قیمتی صورت نگرفته است. بنابراین مشخص نیست برخی پلتفرم‌ها نرخ‌های خود را در این ساعات بر چه مبنایی تعیین می‌کنند.

البته این رفتار در تمام سکوهای فعال دیده نمی‌شود؛ برخی پلتفرم‌ها دقیقاً منطبق بر نرخ رسمی اتحادیه عمل می‌کنند. اما تعدادی از سکوهای پرمخاطب، به شکل شبانه‌روزی قیمت‌گذاری کرده و همین موضوع باعث ارسال سیگنال‌های افزایشی یا کاهشی مصنوعی به بازار می‌شود. نتیجه این روند، ایجاد التهاب در لحظه آغاز به‌کار رسمی بازار است.

صبح امروز (۹ اردیبهشت)، یکی از پلتفرم‌های آنلاین طلا در ساعت ۹ صبح، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را ۲۰ میلیون و ۲۲۹ هزار تومان اعلام کرده؛ این در حالی است که نرخ رسمی اتحادیه ۱۸ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بوده است. این اختلاف بیش از ۱.۳ میلیون تومانی در ساعتی که بازار رسماً فعال نیست، می‌تواند باعث هجوم خریداران و ایجاد نوسان افزایشی کاذب شود.

جالب‌تر اینکه همین پلتفرم در ساعت ۱۱ صبح که قیمت رسمی ۲۰ میلیون و ۱۳۰ هزار تومان بود، نرخ خود را ۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام کرد؛ رفتاری که نشانه‌ای از نوسان‌گیری با سرمایه مردم است.

با توجه به اینکه بخش قابل‌توجهی از مردم سرمایه‌های خود را در این پلتفرم‌ها سپرده‌اند، ضرورت نظارت مؤثر و جدی بر عملکرد این سکوها بیش از پیش احساس می‌شود تا سرمایه مردم در شرایط نوسانی بازار طلا، قربانی دستکاری قیمت و بازارسازی نشود.

کارشناسان نیز همواره توصیه کرده‌اند کاربران هنگام خرید طلا از پلتفرم‌های آنلاین، حتماً قیمت اعلامی پلتفرم را با نرخ رسمی اتحادیه مقایسه کنند. مشاهده اختلاف بیش از حد منطقی می‌تواند نشانه‌ای از بازارسازی یا نوسان‌گیری باشد.